LITERACKI PAŹDZIERNIK

 Październik zaczął się literacko. W gmachu Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie odbyła się 30 edycja wręczenia Nagrody Literackiej Nike za 2026 rok. Wśród nominowanych byli: Anna Bikont i Szczepan Twardoch, którzy dostąpili tego zaszczytu po raz czwarty oraz Zyta Rudzka i Justyna Kulikowska nominowane trzykrotnie. Debiutantka to Dorota Grabek ze zbiorem opowiadań „Zmartwychwstanki”. Złote pióro otrzymali także: Weronika Murek za powieść „Urodziny” i Krzysztof Łapieński za biografię Sokratesa. Jury pod przewodnictwem Witolda Beresia statuetkę Nike przyznało Szczepanowi Twardochowi za „Null”. Powieść ta zyskała również Nagrodę Czytelników Gazety Wyborczej.

   Nie czytałam żadnej z nagrodzonych książek, ale powieść "Null" Szczepana Twardocha polecała na swoim blogu Szarabajka(Wrzosy – O tym co było, co jest i czasem trochę marzeń), którą bardzo ucieszyła decyzja przyznania Mu tej nagrody. Spośród nagrodzonych pozycji najchętniej sięgnęłabym po "Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa".

    Podziwiam Szczepana Twardocha, za to, że od rozpoczęcia wojny na Ukrainie zbiera pieniądze by wesprzeć walczących.

    Kilka dni później Akademia Szwedzka uhonorowała Anne Carson Literacką Nagrodą Nobla.

„Niektóre wiersze 76-letniej kanadyjskiej poetki Anne Carson są jak kamyki w bucie, których nigdy się nie pozbędziesz. Boli, gdy się chodzi, ale gdy usiądziesz i zdejmiesz but, uświadamiasz sobie, że te kamyki są nie tylko ostre, ale i niesamowicie piękne. To drogocenne kamienie; nie zapomnisz ich.”

    Jest uważana za wielką indywidualistkę kanadyjskiej literatury. Sama jednak nie uważa się za poetkę, może dlatego, że jej pisarstwo nie da się jednoznacznie sklasyfikować. Najwybitniejsze dzieła to:

„Dekreacja” składająca się ze sztuki teatralnej, oratorium, krótkich wierszy i dłuższych utworów prozatorskich.

„Piękno męża”-jest to opis końca dramatu małżeńskiego.

„An Oresteia”-autorka połączyła trzy sztuki różnych greckich autorów(„Agamemnon” Ajschylosa, „Elektra” Sofoklesa i „Orestes” Eurypidesa).

Do 20 roku życia Anne Carson zajmowała się malarstwem. „Książki to dla niej po prostu praktyczny sposób na urzeczywistnienie swoich wizji, nic więcej; ale ta forma coraz mniej ją satysfakcjonuje".

      Od chwili gdy w ramach lektury szkolnej musiałam przeczytać: "Barwy walki" Moczara, "Kolumbowie. Rocznik 20" Romana Bratnego, "Medaliony" Zofii Nałkowskiej, "Proszę państwa do gazu" Tadeusza Borowskiego, nie czytam literatury o wojnach, gdziekolwiek by się nie rozgrywały. Filmów o tej tematyce też już nie oglądam. Dlatego nie sięgnę po książkę "Null", choć Witold Bereś tak się o niej wypowiadał "To jest po prostu świetna literatura, wielka. To jest język pozbawiony politycznej poprawności. To nie jest książka tylko o wojnie.” 

   

Być może z czasem poznam dzieła  pozostałych autorów, ale 5 października dotarł do mnie prezent od Małgorzaty Południak "Dla córki mojej córki" i zbieram siły, by zapoznać się z tą książką. 

    WSZYSTKIM NAUCZYCIELOM Z OKAZJI Ich DNIA,

     SKŁADAM NAJPIĘKNIEJSZE ŻYCZENIA:

            Choć cudze dzieci uczycie,

             To miejcie wspaniałe życie.                  

              Zawodowe okraszone sukcesami

               I prywatne wypełnione marzeniami.

Nie  

K

KONCERT JESIENNY

 

   Jesień nastała. Jedni ją lubią inni nie. Należę do tych drugich, ale i na tę porę roku muszę mieć sposób. Jak śpiewała uwielbiana przeze mnie Anna Jantar "na deszczowe dni trzeba też coś mieć". Oto moja  lista ulubionych utworów na tę porę roku.

   Lata z Radiem słuchałam jako nastolatka. Rozpoczynało się ono Vivaldim. Niechaj tradycji stanie się zadość i "Jesień" z "Czterech pór roku" zacznie koncert jesienny, który Wam dziś ofiarowuję.

   Najłatwiej poznać jesień po żółknących i spadających liściach. Lubiący zdrowy tryb życia biegają po lesie lub bardziej spokojnie spacerują po parku. W tej przechadzce towarzyszyć nam będą "Czerwone gitary", ze swoim przebojem „Jesień idzie przez park”. W okresie ich największej popularności uwielbiałam wszystkie piosenki. Najpierw odszedł Krzysztof Klenczon, a potem wyjechał do Stanów Zjednoczonych Seweryn Krajewski. 

 

 

Samotne włóczenie może być czasami przygnębiające. "Jesiennego pana" zaprosiła Krystyna Konarska.

"

 Może to być brunet wieczorowa porą, a wtedy doskonale wybrzmi nam „Cygańska jesień” w wykonaniu Anny Jantar.

   Mężczyzna przyniesie ze sobą "Jesienne róże", bo są to kwiaty najmilej widziane przez kobiety.  Ja tych kwiatów nie lubię dostawać. Podziwiam ich piękno, ale w maju uwielbiam konwalie, w lecie mogą być irysy, frezje czy tulipany.  Moim jesiennym kwiatem jest aster.  

Schowani w zaciszu własnego domu wysłuchamy Magdy Umer, która wyśpiewa „Koncert jesienny”.

U schyłku dnia Sława Przybylska zapyta "Pamiętasz była jesień" przywołując wspomnienia minionej miłości. Kadr pochodzi z filmu "Pożegnania" w reż. Wojciecha J.Hasa. Piosenkę wykonuje S.Przybylska, ale na ekranie zastąpiła Ją Anna Lubieńska. W pewien deszczowy dzień moja miłość do Jerzego też się skończyła. 

  Napiszcie proszę jakiej muzyki Wy słuchacie jesienią. Moje piosenki są nostalgiczne, ktoś może powiedzieć, że smutne. Jeżeli takie odnieśliście wrażenie, to obiecuję postarać się, by następny post był weselszy.

     Do miłego!

NASI MISTRZOWIE!

 

   W ostatnią niedzielę września musiałam odpocząć, po emocjach, jakich doznałam w sobotę. Najpierw o godzinie 17-tej był mecz na ME w siatkówce, pomiędzy Słowenią a Finlandią. Siatkarze fińscy okazali się wielką niespodzianką mistrzostw. Kibicowałam Im od pierwszego meczu, najbardziej podobał mi się brodaty wielkolud Joonas Jokela. Finowie wygrali ze Słoweńcami i zdobyli brązowy medal.

Radość Finów po meczu o brązowy medal

Joonas Jokela

   

O 21-szej rozpoczął się mecz o złoto pomiędzy Francją a Polską. Oglądanie rozpoczęłam z obawą, bo dzień wcześniej widziałam jak Francuzi pokonali właśnie Finów w półfinale. Nie pocieszał mnie fakt, że Polacy w tym samym dniu wygrali ze Słoweńcami 3:0. Przez cały czas trwania mistrzostw miałam wrażenie, że Polacy grają na pół gwizdka. Wygrywali swoje mecze, ale nie wiedziałam ile w tym jest umiejętności, a ile szczęścia. W najważniejszym meczu dwa pierwsze sety należały do Polaków, którym w pierwszym secie pomógł challenge. Z obawą przyjmowałam set trzeci, bo w wielu meczach różnych drużyn był przełomowym i decydował o końcowym wyniku. Poniekąd mój strach był uzasadniony, bo Francuzi wygrali go. Gdyby udało Im się to i w secie czwartym, to tie-break decydowałby o wygranej. Na szczęście Polacy stanęli na wysokości zadania i pokonali Francuzów 25:16. Z wielką radością przyznałam, że w tym najważniejszym meczu  grali jak z nut.
  Oprócz zdobycia złotego medalu, uzyskali kwalifikację na Igrzyska Olimpijskie w 2028 roku. Sobotni wieczór zakończył się miłym akcentem.

KOCHANKOWIE

 Pierwszy księdzem chciał być -

poznałam miłość platoniczną.

Drugi zdjęcie mi dał -

z napisem „semper idem”,

poznałam miłość wzgardzoną.

Inni choć mówili „kocham”,

to poczułam gorycz porzucenia.

I tak upłynęło życie,

w którym kochałam

miłości nie zaznając.

WSPOMNIENIA Z MIAST , MIASTECZEK I WSI.

   Niewiele odwiedziłam miast i miasteczek w Polsce. Pierwsze 6 lat życia w większości spędziłam na wsi, w rodzinnym domu mojej matki. Były to najlepsze lata, bo żyła moja babcia Helena. Niestety zmarła przedwcześnie i miejsce to nie było już takie samo. Teraz w Kraszewicach na gospodarstwie rządzą moi kuzyni.

Wieś mojego dzieciństwa

   W swoim długim 71 letnim życiu bywałam z rodzicami jako dziecko w Karpaczu, mam jedno zdjęcie w zimowym krajobrazie. Podpisane przez ojca, a był to rok 1959. Z chwilą, gdy z siostrą poszłyśmy do szkół, rodzice brali wczasy nad morzem, gdyż tylko w wakacje mogliśmy wyjeżdżać całą rodziną. Siostra jako nastolatka wolała obozy harcerskie.

Sanatorium "Na Górce"

   Wypadałoby wspomnieć dwa uzdrowiska, Busko-Zdrój, gdzie przez parę lat dzieciństwa leczono mnie w sanatorium „Na Górce”. Odwiedziłam je później już jako osoba dorosła w lecie 1985 roku. 

 Drugim miasteczkiem był Lądek-Zdrój, do którego jeździłam będąc nastolatką, a ostatni pobyt, to wakacje 1974. W Krakowie byłam jako studentka pierwszego roku. Po nim odbyłam praktykę zawodową w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu. 

W późniejszych latach moja matka w jednym miesiącu wakacji fundowała wyjazdy mojemu synowi. Raz była w Jastrzębiej Górze, którą ja znałam z pobytu na studenckim obozie rehabilitacyjnym. Zazwyczaj jednak woziła wnuka do bliższej i dalszej rodziny. Obydwoje nie wracali z tych wyjazdów zachwyceni, matka zmęczona była odpowiedzialnością za moje dziecko, syn nie lubił wspominków, którym oddawała się babcia spotkawszy się po wielu latach z krewnymi. Zresztą mój chłopiec, odwrotnie niż moja matka nie miał duszy globtrotera. Pobyt na koloniach w Mszanie Dolnej, którego miło nie wspominał, wpłynął na Jego niechęć do podróżowania.

   Zawędrowałam dwa razy do Lublina, bo tam mieszkał mój narzeczony Jerzy. Po przeprowadzce do Warszawy w roku 1974, rodzinny Wrocław odwiedziłam tylko raz, gdy pojechałam na ślub koleżanki Grażyny. Spędziłam jeden samotny urlop w Augustowie, gdzie poznałam miłą bibliotekarkę pracującą w tamtejszym Wojskowym Ośrodku Wczasowym. Drugi urlop w pojedynkę spędziłam w Zakopanem, jesienią 1983 roku.

Na liście odwiedzanych miejsc znalazłoby się Unieście, gdzie pojechałam z 5 letnim synem do Wojskowego Ośrodka Wczasowego. W Trójmieście mieszkają kuzyni mojej matki, więc Gdynię, Gdańsk i Sopot mogłabym wyliczyć jako odwiedzane. Mój syn jako dorosły człowiek zabrał do Sopotu tylko raz swoją partnerkę, by zobaczyła morze, gdyż w dzieciństwie była wysyłana tylko w góry. Najczęściej jeździli nad Zalew Zegrzyński, bo blisko i tanio. Gdy moja siostra pracowała jako szefowa kuchni w ośrodku wczasowym, byłam także w Międzywodziu.

   Ostatni urlop w roku 1989 spędziłam z rodzicami oraz siostrą i Jej rodziną w Zalesiu Górnym. Tam w ośrodku wczasowym pracowały matka z siostrą, prowadząc dwa kioski- z goframi i ze słodyczami. Rodzinny pobyt zakończył się tragedią. Mój ojciec ujmując się za wędkarzem, który był zaczepiany przez podpitych mężczyzn, został przez nich dotkliwie pobity. Zmarł dwa tygodnie później nie odzyskawszy przytomności. 

   Mam kilka zdjęć z wakacji, ale nie są podpisane ani datowane, trudno przypomnieć sobie gdzie były robione. Nie zwiedzałam żadnego z wymienionych miast, bo niepełnosprawność była dużą przeszkodą w ich poznawaniu.

   Po przejściu na rentę, nie było mnie stać na wyjazdy do sanatorium czy na wczasy. Przez kilka lat tylko odwiedzaliśmy działkę siostry, która była w Załubicach. Gdy ją sprzedała i te wypady za miasto się skończyły. Od 10 lat, gdy siadłam na wózek nie tylko poznawanie innych miast jest problemem ale nawet zwykły spacer. Żeby go odbyć musiałabym zatrudnić siostrzenicę, by pomogła mi się ubrać, a jej męża i syna do zniesienia mnie wraz z wózkiem ze schodów, które prowadzą z parteru do wyjścia z bloku. Warszawa, w której mieszkam od 52 lat też jest mi nieznana. 

   Czytając opowieści blogerów o ich wędrówkach, trochę zazdroszczę tego, że mogą zobaczyć tak wiele pięknych krajów i miast, a w nich muzea i inne ciekawe miejsca. 

     Mecze siatkówki mężczyzn w ramach Mistrzostw Europy pokazywane są popołudniami, dlatego mogłam napisać te wspominki jeszcze przed nastaniem jesieni, żegnając w ten sposób lato.

   A wy jak je zakończycie?

KTO TO NAPISAŁ?

       Obudziłam się o 3.00 nad ranem i spojrzałam w okno, a za nim było ciemno. Przecież jeszcze nie tak dawno o tej porze zaczynało świtać. Czy tylko mnie czas ucieka tak szybko? Za 20 dni rozpocznie się kalendarzowa jesień i potrwa do 21 grudnia, a potem nastanie zima. Jakie będą te dwie pory roku, deszczowe i mroźne? Będą skłaniały do wyjazdów i spacerów, czy też do siedzenia w ciepłych, przytulnych domach? Nawet jeżeli przedpołudnia spędzimy na aktywnym wypoczynku, to wieczory z ciekawą książką, to dobry pomysł. Zanim sięgniecie po lektury zakupione w księgarni, wypożyczone w bibliotece lub pożyczone od rodziny lub znajomych proponuję Wam mały test literacki. Poniżej zobaczycie jeden wiersz i fragment powieści. Czy zgadniecie ich autorów lub przynajmniej tytuł?

JAKŻEŻ JA SIĘ USPOKOJĘ -

PEŁNE STRACHU OCZY MOJE,

PEŁNE GROZY MYŚLI MOJE,

PEŁNE TRWOGI SERCE MOJE,

PEŁNE DRŻENIA PIERSI MOJE -

JAKŻEŻ JA SIĘ USPOKOJĘ.

"Srebrne wesele wuja Herberta i wujenki Alberty stało się przełomową data w dziejach rodu Stirlingów, o której mówiono odtąd stale, jako o chwili, „w której po raz pierwszy zauważyliśmy, że biedna Joanna jest trochę … tego...” Za żadne skarby świata nie wypowiedziałby żaden ze Stirlingów głośno zdania, że Joanna dostała lekkiego pomieszania zmysłów, lub nawet, że umysł jej jest nieco nadwerężony. Uważano, że wuj Beniamin posunął się stanowczo za daleko, kiedy krzyknął „Ta dziewczyna sfiksowała, mówię wam, że sfiksowała.”

Jeśli post znajdzie uznanie, to w następnych miesiącach zaprezentuję kolejne zagadki.

   Mistrzostwa Europy w siatkówce kobiet są w fazie półfinałowej. Mnie najbardziej podobała się gra Szwedek, a szczególnie sióstr Haak. Szkoda, że przegrały z Włoszkami. Niektórzy insynuowali, że Turczynki przegrały w fazie zasadniczej mecz z Polkami, by w 1/8 nie trafić na Włoszki. W półfinale Polki zagrają z Włoszkami, a Turczynki z Serbkami. Jeżeli Polki przegrają z Włoszkami, a Serbki z Turczynkami, to o złoty medal mogą walczyć Turczynki z Włoszkami. Jednym słowem, "co się odwlecze, to nie uciecze". Mecz Włochy - Turcja, jest bardzo prawdopodobny. Chyba, że Serbki  zaskoczą i wygrają z Turczynkami, że Polki wygrają z Włoszkami, to na to się nie zanosi. Sobotnie półfinały zapowiadają się interesująco. W niedzielę gra o medale. Czekam z niecierpliwością także na rozpoczęcie rywalizacji mężczyzn w tej dyscyplinie.

  Jotka sygnalizowała kłopoty blogerów z zamieszczaniem komentarzy i odpowiedzi na bloggerze. Mnie taka sytuacja też dotknęła. Każdego dnia próbuję odpowiedzieć na komentarze, nie w każdym przypadku mi się to udało. 

  Jeszcze w lecie, pozdrawiam Was serdecznie. Najprawdopodobniej następny post już na początku jesieni, która nie jest przeze mnie lubiana.

BO ŚMIECH TO ZDROWIE !

 

   Na początku tego roku dzięki sugestii Ultry, wpłaciłam dobrowolny datek na STOWARZYSZENIE ARTYSTÓW I SYMPATYKÓW PIWNICY POD BARANAMI. Korzyść dla mnie była natychmiastowa, Prezes Stowarzyszenia obdarował mnie książką i dwiema płytami CD. Do kompletu miało być też zaproszenie na spektakl „Czy mnie jeszcze pamiętasz. Piosenki Marka Grechuty i Ewy Demarczyk”. 15 maja, w ramach obchodów 70-lecia istnienia „Piwnicy pod Baranami” ten program   był wystawiony  w Teatrze Roma. Z powodów zdrowotnych nie mogłam wziąć w nim udziału, czego bardzo żałuję.

   
   W piwnicach pałacu „Pod Baranami”, Piotr Skrzynecki, Bronisław Chromy i Krzysztof Penderecki, założyli kabaret, który miał służyć krakowskim studentom. Pomimo trudności kabaret działa do dziś, a tworzyli dla niego i brali udział najwybitniejsi aktorzy, kompozytorzy i śpiewacy. O działalności napisano kilka książek, jedną z nich autorstwa Wacława Krupińskiego „Głowy piwniczne” dostałam w prezencie. Jest to drugie wydanie z roku 2016(pierwsze było w 2007).

    Wydanie 2007

WACŁAW KRUPIŃSKI, to absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dziennikarz zajmujący się tematyką związaną z estradą, teatrem i literaturą. Debiutował na łamach dwutygodnika „Student”. Jest kierownikiem działu kultury „Dziennika Polskiego” oraz autorem 6 publikacji:

„Zbigniew Wodecki. Pszczoła, Bach i skrzypce”. „Zbigniew Wodecki. „Tak mi wyszło”(współautor Kamil Bałuch).

„Kulturałki czyli lustro. Felietony z „Dziennika Polskiego z lat 2000-2007”,

„Cytaty z młodości. Rozmowy Wacława Krupińskiego z ludźmi kultury”,

 „Jan Kanty Osobny. Jan Kanty Pawluśkiewicz w rozmowie z Wacławem Krupińskim” , 

„Moje woperowstąpienie. Rozmowy z Jadwigą Romańską”.

GŁOWY PIWNICZNE”-”legendarny kabaret widziany i opisany przez artystów. Opowieść Wacława Krupińskiego, powstała z jego rozmów z artystami Piwnicy, to barwna anegdotyczna, miejscami bardzo osobista historia kabaretu – historia tworzących go ludzi, ich wzajemnej relacji, przyjaźni, oczekiwań, a także rozczarowań i pożegnań. Wzbogacona licznymi fotografiami, rysunkami piwnicznych artystów, tekstami piosenek, skeczy oraz monologów jest zaproszeniem do świata magicznych krakowskich kabaretowych wieczorów.”

   Książka zawiera opisy 25 osób, z których ja znam tylko 9 i to ze słyszenia, bo Ich wkład w kulturę PRL-u i lat 1989-2026 był ogromny. Rozdział „Między gazetą a filmem” poświęcony jest Zbigniewowi Preisnerowi, który w Piwnicy śpiewał „A to wszystko miało trwać najwyżej pięć lat, a może mniej”.

   Dwie płyty CD, to „Pieśni i hymny Piwnicy pod Baranami”, zawierająca 14 utworów i „Piwnica pod Baranami świątecznie.”-zapis koncertu z 20 grudnia 2006 roku w Filharmonii Narodowej, na który złożyło się 16 utworów.

   Książce i płytom poświęcę osobne posty, można więc ten dzisiejszy uznać za wstępniak do cyklu o kabarecie nad kabaretami.

    Wczoraj oglądałam "Świętokrzyską Galę Kabaretową" we fragmentach. Uczciwie mówię, że nie wiedziałam czy płakać czy przełączyć. Występowało kilka kabaretów(Kabaret Skeczów Męczących, Kabaret Nowaki, Kabaret Moralnego Niepokoju, Kabaret Młodych Panów, Kabaret Smile, Kabaret K2), ale skecze żadnego z nich nie rozbawiły mnie tak prawdziwie. Nie wiem czy moja reakcja, to dowód na mój brak poczucia humoru czy potwierdzenie znanego powiedzenia "ciemny lud to kupi". 

 Tak to wydarzenie zapowiadały gazety

[Telemagazyn]: "Świętokrzyska Gala Kabaretowa to jeden z najważniejszych punktów Festiwalu Magiczne Zakończenie Wakacji 2026. W ostatni weekend sierpnia Amfiteatr Kadzielnia w Kielcach ponownie wypełni się tysiącami widzów, a na jednej scenie spotkają się artyści reprezentujący różne oblicza polskiego humoru – od inteligentnej satyry i celnych obserwacji rzeczywistości, przez humor obyczajowy, aż po brawurowe parodie i improwizację.

Nie zabraknie premierowych skeczów, zaskakujących sytuacji i żartów przygotowanych specjalnie na ten wyjątkowy wieczór."

[Echo dnia];" Publiczność Kadzielni bawiła się do późnego wieczoru.

Widzowie zgromadzeni w amfiteatrze i na terenie wokół niego przez cały wieczór reagowali śmiechem i gromkim aplauzem. Kolejne występy przyjmowane były entuzjastycznie, a artyści rozgrzali publiczność do czerwoności." 

     Czy ktoś z Was miał przyjemność gościć w "Piwnicy Pod Baranami"? A może pomimo tego, że telewizor, to nie jest Wasz ulubiony sprzęt domowy oglądaliście Galę?.